Spis treści:
- Już nie możesz mieć w ogrodzie tej rośliny
- Dlaczego niecierpek himalajski jej zakazany?
- Czym zastąpić niecierpka w ogrodzie?
Już nie możesz mieć w ogrodzie tej rośliny
Niecierpek gruczołowaty (Impatiens glandulifera), zwany też himalajskim, pochodzi z zachodniej części Himalajów w Azji Środkowej, obejmujących tereny Pakistanu, Indii oraz Nepalu. Występuje na wysokościach od 1 600 do 4 300 m n.p.m. w nadrzecznych zaroślach i wilgotnych lasach. Do Europy sprowadzono go w pierwszej połowie XIX wieku jako roślinę ozdobną, natomiast do Polski trafił pod koniec XIX wieku – początkowo do ogrodów botanicznych.
To roślina jednoroczna, która osiąga imponujące rozmiary. Może dorastać nawet do 3 m, tworząc gęste i zwarte kępy. Niecierpek charakteryzuje się grubą, szklisto-prześwitującą łodygą o żółto-zielonym kolorze z czerwonymi akcentami i zgrubieniami na węzłach. Jego liście są długie (do 15 cm), jajowate, z grubym, czerwonawym ogonkiem i ząbkowanym brzegiem. Niecierpek kwitnie od czerwca do września – na szczytach pędów pojawiają się wówczas intensywnie różowe, dzwonkowate kwiaty zebrane w grona. Wydzielają słodki zapach i przyciągają owady zapylające.
Co ciekawe, niecierpek himalajski rozsiewa się samorzutnie poprzez ruchy eksplozyjne (tzw. balistyczne) – po przekwitnięciu kwiatu roślina zawiązuje owoc w postaci torebki nasienną, która dosłownie wybucha, gdy tylko dojrzeje. Rozrzuca przy tym nasiona na odległość 4-7 m, przez co szybko zwiększa swój zasięg występowania. W ciągu sezonu jedna roślina może wytworzyć do 3 000 nasion. To jeden z wielu powodów, przez które uprawa tej rośliny jest zakazana nie tylko w Polsce, ale także na terenie całej Unii Europejskiej.
Przeczytaj również: Tych drzew nie sadź w pobliżu domu. Przyciągają pioruny i niszczą instalacje
Dlaczego niecierpek himalajski jej zakazany?
Niecierpek himalajski jest klasyfikowany jako Inwazyjny Gatunek Obcy (IGO), który stwarza zagrożenie dla Unii Europejskiej – w związku z tym zarówno w Polsce, jak i we wszystkich państwach członkowskich UE obowiązuje zakaz jego sadzenia, uprawy czy sprzedaży bez zezwolenia na mocy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1143/2014 z 22 października 2014 r.
Takie działanie ma na celu ochronę rodzimej przyrody. Niecierpek himalajski szybko opanowuje m.in. doliny rzeczne i tereny podmokłe, wypierając przy tym inne gatunki roślin. Następstwem tego jest zmniejszenie różnorodności biologicznej i zachwianie równowagi w lokalnym ekosystemie. Dodatkowo jego masowe obumieranie jesienią odsłania glebę, co prowadzi do erozji wodnej brzegów rzek.
Wystarczy muśnięcie dojrzałej torebki niecierpka, aby jej napięte ściany pękły, gwałtownie wyrzucając nasiona. Fot. Fot. Aflo Images/CanvaPro
Czym zastąpić niecierpka w ogrodzie?
Niecierpka himalajskiego można zastąpić roślinami o podobnym pokroju, dekoracyjnych kwiatach i wysokiej tolerancji na wilgoć. Może to być np. przetacznik kłosowy (Veronica spicata), który tworzy kępy do 1 m wysokości. Latem pokrywa się fioletowo-niebieskimi kwiatostanami i dobrze prezentuje się na rabatach nadwodnych lub naturalistycznych.
Alternatywą niecierpka może być także dzwonek szerokolistny (Campanula latifolia), który latem zdobi ogród dzwonkowatymi kwiatami w odcieniach błękitu, różu czy bieli. Dzwonki rosną do 1,5 m i dobrze znoszą półcień, nie wykazując przy tym inwazyjności. Inne atrakcyjne rośliny to ostrożeń łąkowy (Cirsium rivulare) lub rudbekia naga (Rudbeckia laciniata), które latem tworzą wysokie, efektowne kępy z żółtymi lub purpurowymi kwiatami.
Źródło: deccoria.pl, gov.pl
Przeczytaj również:
Zimą pojawia się na korze śliwy lub wiśni. Trzeba szybko działać, bo niszczy drzewa pestkowe